عنوان: مدلسازی توسعه بکارگیری فناوری اینترنت اشیاء (IoT) در مدیریت آب کشاورزی (مورد مطالعه استان کرمانشاه)

دانشجو: سیاوش سیفی

اساتید راهنما: دکتر حسین شعبانعلی فمی و دکتر علی اکبر براتی

اساتید مشاور: دکتر علی اسدی

چکیده

افزایش جمعیت جهانی و محدودیت‌های منابع آبی، ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در بخش کشاورزی را بیش از پیش نمایان ساخته است. اینترنت اشیاء (IoT) به‌عنوان یک فناوری تحول‌آفرین، قابلیت بهبود مدیریت آب کشاورزی از طریق پایش دقیق و بهینه‌سازی مصرف را داراست. بااین‌حال، توسعه کاربرد این فناوری در کشورهای درحال‌توسعه از جمله ایران با چالش‌های متعددی روبه‌روست. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف مدلسازی توسعه بکارگیری فناوری اینترنت اشیاء در مدیریت آب کشاورزی در استان کرمانشاه انجام شد. یافته‌های این مطالعه نشان داد که وضع موجود توسعه و بکارگیری اینترنت اشیاء در مدیریت آب کشاورزی استان کرمانشاه، با وجود پتانسیل‌های بالا، با چالش‌ها و محدودیت‌های ساختاری عمیقی از جمله نبود بسترها و زمینه‌های توسعه این فناوری، به‌ویژه در حوزه‌های عملی و نظارتی مانند مدیریت هوشمند منابع آب، کنترل برداشت‌های غیرقانونی، اجرای سیستم‌های آبیاری هوشمند و نظارت بر کیفیت آب مواجه است. چالش‌های پیش‌روی پیاده‌سازی این مدل در قالب پنج دسته اصلی شامل ۱) چالش‌های اقتصادی مانند هزینه‌های بالا و نبود تسهیلات مالی، ۲) چالش‌های فنی نظیر نبود امنیت داده، آسیب‌پذیری تجهیزات و ناهمگونی سامانه‌ها، ۳) چالش‌های زیرساختی شامل ضعف دسترسی به اینترنت پایدار و نیروی انسانی متخصص، ۴) چالش‌های اجتماعی - فرهنگی مانند کمبود آگاهی و ساختار سنتی، و ۵) چالش‌های قانونی و سیاستی شامل نبود قوانین شفاف و برنامه ملی منسجم، شناسایی شدند. در مقابل، الزامات کلیدی برای غلبه بر این چالش‌ها شامل توسعه زیرساخت ابری و اینترنت پرسرعت، ارتقای پایگاه‌های داده، معرفی فناوری متناسب با توان مالی کشاورزان، سرمایه‌گذاری دولتی در استارت‌آپ‌ها و ایجاد پلتفرم‌های تبادل داده هستند. نهایتاً، راهکارهای عملیاتی و راهبردی برای توسعه بکارگیری اینترنت اشیاء عبارت بودند از: راهکارهای فوری که بر آموزش عملی و تخصصی نیروی انسانی، ایجاد مراکز خدمات فنی محلی، الگوبرداری از کشاورزان پیشرو و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی روستایی متمرکز هستند؛ و راهکارهای راهبردی که مستلزم تأسیس شرکت‌های مشاوره‌ای و دانش‌بنیان، طراحی نظام حمایت مالی و یارانه‌ای هدفمند (مانند وام‌های کم‌بهره)، تدوین چارچوب‌های قانونی برای مالکیت و امنیت داده، بومی‌سازی فناوری‌ها متناسب با اقلیم و الگوی کشت منطقه، و تقویت مدل‌های مشارکتی (متشکل از دولت، بخش خصوصی و دانشگاه) به عنوان محرک‌های اصلی توسعه پایدار اینترنت اشیاء معرفی شدند. در مجموع، این مطالعه نشان می‌دهد که تحقق پتانسیل اینترنت اشیاء در مدیریت آب کشاورزی کرمانشاه مستلزم عبور از رویکردهای جزیره‌ای و تمرکز صرف بر آموزش، و اتخاذ یک برنامه اقدام یکپارچه است که به طور همزمان موانع اقتصادی، فنی، زیرساختی و نهادی را با تکیه بر راهکارهای بومی و مشارکتی هدف قرار دهد.